Silkken doen we vaak zonder dat we er bij nadenken. Je slikt per dag ongeveer 3000 keer om te eten, drinken en om slijm af te voeren. Als er dus slikproblemen zijn, kunnen deze erg vaak per dag voor komen, en grote problemen geven.

Hoe worden slikstoornissen vastgesteld?
Bij opname en tijdens verblijf in een instelling kunnen slikproblemen worden herkend door de verpleeghuisarts. Ook verzorgenden spelen een belangrijke rol in het opmerken van slikproblemen. Door goed op te letten bij de maaltijden en bij drinken of eten tussendoor kunnen de problemen met voeding en slikken worden waargenomen.

De kenmerken van slikproblemen:

• De stem van de bewoner klinkt anders
• Snel moe bij eten of drinken
• Geen zin in eten en drinken
• Kauwen of slikken doet pijn
• Bewoner eet alleen pap
• Langzaam eten
• Snel en veel afvallen
• Eten en drinken loopt uit de mond weg
• Hoesten tijdens eten en drinken.

Als vermoed wordt dat een bewoner slikproblemen heeft kan de arts verwijzen naar de logopedist of dietist. Zij doen gericht onderzoek naar slikproblemen.

Wat te doen als iemand zich verslikt?
Waar mensen met slikklachten zijn moet de omgeving worden ingelicht. Er bestaat grote kans op stikken als er een stukje voedsel of wat vocht in de longen schiet. Als dit gebeurt gaat de patiënt erg hoesten om het stukje uit de luchtpijp proberen te krijgen.

Dit is een gevaarlijke situatie. In dit geval zijn er speciale posters die opgehangen kunnen worden. Hierop staat precies beschreven hoe de omgeving kan reageren als iemand zich verslikt. Een paar punten:

• Weghalen van de voedselbrok
  Druk met de vingers op de onderkin, zodat de mond zo wijd mogelijk openstaat. Haal een eventueel loszittend kunstgebit uit de mond. Probeer nu met de middelvinger achterin de keel de voedselbrok te voelen en deze met de vinger uit de keel te "vissen".
• Slaan tussen de schouders
  Laat de bewoner zittend of staand voorover buigen, zodat het hoofd lager hangt dan de schouders. Sla met vlakke hand een paar keer krachtig tussen de schouderbladen, totdat de voedselbrok los komt.
• BIJ NOODGEVALLEN: Greep van Heimlich.
• Blijf rustig
• Waarschuw een arts
  Op de poster staat ook ge?llustreerd hoe de greep van Heimlich in z'n werk gaat. Hierdoor zijn mensen misschien minder bang om deze greep uit te voeren.

Extra tips voor de voeding van mensen met slikklachten

Zure voedingsmiddelen zoals appelmoes, ananassap en citroenlimonade werken positief op de slikreflex.

Als er zoetigheden gebruikt worden, wordt er extra speeksel geproduceerd. Dit is niet gunstig voor de patient.

Vaak verslikken patienten zich eerder in grote happen dan in kleine hapjes. Het gebruiken van een kleine lepel kan ook goed helpen.

Mensen met slikklachten kunnen beter koude producten gebruiken dan warme. Koude producten stuimuleren de sesibiliteit in de mond en zorgen voor een betere verloop van de slikbeweging.
Tijdens de warme maaltijd kan bijvoorbeeld een glas koud water gedronken worden.

Bij verhoogde speekselproductie moet de patient vaak leren het speeksel bewust door te slikken. Er zijn ook bepaalde geneesmiddelen die een overmatige speekselproductie remmen.
Zure voedingsmiddelen zoals vruchtensap en vruchtenpuree stimuleren de productie van dun helder speeksel. Kamillethee en koolzuurhoudende dranken bevorderen het oplossen van taai speeksel.

De omgeving moet de patient niet haasten bij het eten en drinken.